GAZNELİLER DEVLETİ


"Gazneliler Devleti' nin asıl kurucusu, Piri Tigin' den sonra gelen Sebuk Tigin' dir. Sebuk Tigin, Alp Tigin' in yanına evladlık olarak girmiş Isık Göl' lü bir Türk' tü."

Gazneliler Devleti' ni kuran ve devam ettiren sülale, İran bölgesindeki Samanoğulları Devleti hizmetinde çalışıyordu. Bunlardan Alp Tigin, Samanoğulları' nın Herat valisi iken 962 tarihinde Horasan bölgesinde kendi hükümdarlığını ilan etmiş, Samani hükümdarına da bağlılığını bildirmişti. Ondan sonra gelen İbrahim Bilge Tigin ve Piri Tigin zamanlarında bu devlet, yine Samanoğulları' na (Samanoğulları Türk değildir) bağlı olarak devam etti.

Gazneliler Devleti' nin asıl kurucusu, Piri Tigin' den sonra gelen Sebuk Tigin' dir. Sebuk Tigin, Alp Tigin' in yanına evladlık olarak girmiş Isık Göl' lü bir Türk' tü. Samani Devleti ile bağını kopardı ve müstakil devlet haline geldi. 977-997 arasındaki yirmi yıllık hükümdarlığı zamanında komşu devletlerle doğrudan ilişkiler kurmuştu. Fakat Samanoğulları yine bunlar üzerinde hak iddia ediyorlardı. Nihayet Karahanlılar 999 tarihinde Samanoğulları' nın merkezini işgal edip saltanatlarına son verince, Gazneliler devleti kısa zamanda o zamanın en büyük devleti (imparatorluk) oldu.

Sebük Tigin' in 997' de ölümü üzerine yerine büyük oğlu Mahmud geçmişti. Gazneli Mahmud adıyla şöhret bulan bu hükümdar Türk ve İslam tarihinin en büyük sultanlarından biridir. şiiler' e karşı Sünni Müslümanlığın hakimiyetini sağladığı için Bağdad' daki Halife de kendisini destekliyor ve ona "Sultan" ünvanını veriyordu.

İslam tarihinde adeta bir efsane kahramanı haline gelen Gazneli Sultan Mahmud, otuz yılı aşan hükümdarlık zamanında devamlı seferlere Kuzey Hindistan' ı ele geçirmiş, böylece Hindistan' da İslamiyet' in kökleşmesini sağlamıştır. Bugünkü Pakistan bir bakıma onun eseri sayılır.

Gazneli Mahmud İran' dan Hindistan' ın kuzey eyaletlerine kadar bütün ülkeleri zaptetip kendisine bağladı. Alimleri ve san' atkarları koruyan, kültürün gelişmesine büyük hizmetleri dokunan bir hükümdardı. öldüğü zaman (1030) kurduğu devlet, göçebe Oğuz kitleleri tarafından tehdid edilmeye başlamıştı. Oğlu Sultan Mes' ud bunlarla uzun zaman mücadele ettiyse de sonunda, 1040 yılında Tuğrul ve çağrı Beyler' in komutasında ki oğuz kuvvetlerine yenildi. Gazneliler' in hakimiyet sahası Hindistan bölgesi hariç Selçuklular' a geçti. Gazneli Sultan Ailesi 1191 yılına kadar ayakta kalmış olmakla birlikte, tamamen Selçuklu sultanlarına bağlı olarak yaşadılar.

KAYNAK: Tarihte Türkler-Prof.Dr.Erol Güngör
Sayfa:74,75-ötüken Yayınları